Təhlükəsiz Alqı-Satqı Qaydaları
Onlayn elan bazarının gücü insanların bir-birinə birbaşa çıxışındadır — zəif nöqtəsi də elə budur: fırıldaqçılar da eyni kanaldan istifadə edir. Yaxşı xəbər odur ki, fırıldaq sxemləri təkrarlanan ssenarilərlə işləyir və bir neçə sadə qayda risklərin böyük hissəsini aradan qaldırır. Bu səhifə həm alıcılar, həm satıcılar üçün təhlükəsizlik bələdçisidir.
Görüş qaydaları
- Görüşü gündüz saatlarında, insanların çox olduğu ictimai yerdə təyin edin — ticarət mərkəzi, metro yaxınlığı, işlək küçə.
- Bahalı əşya alqı-satqısına tək getməyin, yaxınınıza harada olacağınızı bildirin.
- Evə çağırış yalnız zərurət olduqda (mebel, böyük texnika) və mümkünsə evdə tək olmadığınız vaxtda olsun.
- Əşyanı görmədən, yoxlamadan pul ödəməyin — "əvvəlcədən ödə, sonra göndərim" modeli ən köhnə fırıldaq sxemidir.
Ödəniş təhlükəsizliyi
Nağd ödənişdə məbləği görüşdən əvvəl dəqiq razılaşdırın və iri məbləğləri mümkün qədər bank köçürməsi ilə əvəz edin — köçürmə izlənə bilən sənəddir. Kart məlumatlarınızı (CVV kodu, SMS təsdiq kodu) heç kimlə bölüşməyin: "behi kartınıza göndərirəm, kodu deyin" deyən şəxs istisnasız fırıldaqçıdır. Tanımadığınız şəxsin göndərdiyi ödəniş linklərinə daxil olmayın.
Geniş yayılmış fırıldaq sxemləri
Saxta beh sxemi
"Alıcı" əşyanı görmədən beh göndərmək istəyir və bunun üçün kart məlumatlarınızı və ya SMS kodunuzu soruşur. Məqsəd beh göndərmək yox, kartınızı boşaltmaqdır. Real beh üçün heç bir kod tələb olunmur.
Qabaqcadan ödəniş tələbi
Bazardan xeyli ucuz qiymətli elan, "çox istəyən var, yer saxlamaq üçün öncədən ödəniş edin" təzyiqi ilə müşayiət olunur. Ödənişdən sonra satıcı yoxa çıxır. Qayda: görmədiyiniz əşyaya görə heç vaxt qabaqcadan ödəniş etməyin.
Saxta kuryer və çatdırılma linkləri
"Çatdırılma xidməti ilə göndərin, ödənişi linkdən alın" sxemində link saxta ödəniş səhifəsinə aparır və kart məlumatlarınızı oğurlayır. Yalnız tanınmış xidmətlərin rəsmi sayt və tətbiqlərindən istifadə edin.
Dəyişdirilmiş əşya
Baxış zamanı göstərilən əşya ilə qablaşdırılıb verilən əşyanın fərqli olması — xüsusilə telefon alqı-satqısında rast gəlinir. Əşyanı son anda yenidən yoxlayın və qutunu özünüz bağlayın.
Şəxsi məlumatların qorunması
Elan üçün lazım olandan artıq məlumat paylaşmayın: dəqiq ev ünvanı, iş qrafiki ("axşam saat 8-dən sonra evdə oluram") və sənəd şəkilləri elanda yer almamalıdır. Yazışmanı platforma daxilində və ya izlənə bilən kanallarda aparın — mübahisə halında yazışma tarixçəsi sizin sübutunuzdur.
Satıcılar üçün əlavə qaydalar
Təhlükəsizlik yalnız alıcı problemi deyil. Satıcı kimi əşyaya baxmağa gələn şəxslə görüşü də ictimai yerdə planlayın, bahalı əşyaya ev baxışını tək olmadığınız vaxta salın və sınaq üçün verdiyiniz cihazı gözdən kənara qoymayın. Avtomobil sınaq sürüşündə sənədlərinizi maşında qoymayın və alıcının sürücülük vəsiqəsini görmədən sükanı təhvil verməyin.
Onlayn hesablarınızın qorunması
Elan platformalarındakı hesabınız da hədəfdir: güclü parol istifadə edin, hesab məlumatlarınızı heç kimlə paylaşmayın və "hesabınız bloklanıb, linkə daxil olun" tipli mesajlara inanmayın — belə mesajlar parol oğurluğu cəhdidir. Şübhəli fəaliyyət gördükdə parolu dərhal dəyişin.
Fırıldaqla rastlaşdıqda nə etməli
Fırıldaq cəhdi və ya dələduzluq faktı ilə qarşılaşdıqda yazışmaların ekran şəkillərini, ödəniş sənədlərini və əlaqə məlumatlarını saxlayın və hüquq-mühafizə orqanlarına müraciət edin. Müraciət qaydaları və elektron xidmətlər Daxili İşlər Nazirliyinin rəsmi saytında verilib. Kibercinayətkarlıq və onlayn təhlükəsizlik üzrə maarifləndirici materiallar üçün elektron hökumət portalına da baxa bilərsiniz.
Nəticə
Təhlükəsiz alqı-satqının üç dayağı: ictimai yerdə görüş, izlənə bilən ödəniş və sağlam şübhə. Bazardan kəskin ucuz təklif, qabaqcadan ödəniş tələbi və kod istəyi — bu üçlükdən birini görən kimi söhbəti bitirin. Qalan hər şeydə Azərbaycanın ikinci əl bazarı milyonlarla uğurlu sövdələşmənin ünvanıdır. Kateqoriya bələdçilərimiz ana səhifədədir.